Indiańskie forum

Forum o Indianach
Dzisiaj jest 22 listopada 2019 5:10

Strefa czasowa UTC+1godz. [letni]




Nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 2 ] 
Autor Wiadomość
Newe
 Tytuł: Tarahumara
Źródło:
PostWiadomość wysłana.: 22 stycznia 2006 23:30 
Offline
Administracja
Awatar użytkownika

Rejestracja: 05 maja 2005 20:51
Posty: 747
Lokalizacja: Lublin
Płeć: Kobieta
Wprowadzenie do kultury Tarahumara

Indianie Tarahumara zamieszkują w północnych częściach Meksyku pośród licznych gór i kanionów. Ich liczba jest szacowana na około 50 tysięcy. Należą oni do grupy Uto-Azteckiej i są dość blisko spokrewnieni z Apacze z południowo-zachodnich krańców Stanów Zjednoczonych.

Dla świata znani są oni pod nazwą Tarahumara, jednak sami siebie nazywają Raramuri. Słowo Tarahumara powstało najprawdopodobniej w wyniku zniekształcenia, a także na skutek problemów z zapisem fonetycznym. Etymologia słowa Raramuri może nam wiele powiedzieć o kulturze tych Indian. ”Rara” znaczy “stopy”, “jamu” - “biegać”, a “ri” jest końcówką gramatyczną. Tak więc “Raramuri” znaczy tyle co “lekkie stopy” bądź “ci, co świetnie biegają”. Jest to bardzo adekwatne określenie dla Indian, którzy na codzień zmuszeni są pokonywać o własnych nogach ogromne odległości.

GEOGRAFIA
Indianie Tarahumara zamieszkują w południowo-wschodniej części stanu Chihuahua. Ich terytorium rozciąga się na prawie trzynastu tysiącach kilometrów kwadratowych. Rejon ten, zwany Kanionem Miedzianym, charakteryzuje się bardzo zróżnicowanym ukształtowaniem terenu. Składa się on z czterech niezwykle głębokich kanionów, uformowanych przez liczne rzeki – Rio Verde, Rio Fuerte, Rio Belleza i inne. Najwyższe szczyty w tym rejonie sięgają trzech tysięcy m.n.p.m., natomiast dna kanionów często leżą na wysokości zaledwie 300 m.n.p.m. Niedostępność terenu sprawiła, że Indianie Tarahumara żyli we względnej izolacji, z dala od najnowszych zdobyczy cywilizacji.

W rejonie Kanionu Miedzianego występują dwie strefy klimatyczne - strefa subtropikalna (na dnie kanionów, gdzie temperatury nierzadko osięgają nawet 40 stopni) i klimat alpejski (w rejonie górskim, charakteryzujący się mroźnymi i śnieżnymi zimami).

Pora deszczowa przypada na miesiące letnie – od czerwca aż do końca września. Występują wtedy bardzo obfite i intensywne opady. Średnia roczna waha się w granicach od 350 mm do 800 mm.

Niestety w ostatnich latach rejon Kanionu Miedzianego nawiedzają susze. Ma to ogromny wpływ na lokalne rolnictwo, a brak plonów niesie ze sobą głód i ubóstwo.

HISTORIA

Przodkowie wszystkich Indian przybyli do Ameryki poprzez Cieśninę Beringa około‭ ‬12.000‭ ‬do‭ ‬60.000‭ ‬lat temu.‭ ‬Z czasem przemieścili się oni w kierunku południowym,‭ ‬zasiedlając nie tylko całą Amerykę Północna,‭ ‬ale również najodleglejsze zakątki Ameryki Centralnej i Południowej.‭

Do dziś nie wiadomo z całą pewnością od jak długiego czasu Indianie Tarahumara zamieszkują zbocza‭ ‬Kanionu Miedzianego.‭ ‬Brak pisma sprawił,‭ ‬że nie zachowały sie żadne przekazy z okresu prehistorii.‭ ‬Do pierwszego spotkania pomiędzy Indianami Tarahumara a przedstawicielami zachodniej cywilizacji doszło w XVI wieku podczas ekspedycji,‭ ‬dowodzonej przez Francisco Vasquez de Coronado.‭ ‬Konkwistadorzy w poszukiwaniu bogactw legendarnego miasta Cibola przekroczyli pasmo gór Sierra Madre,‭ ‬zamieszkiwane przez Tarahumara.‭ ‬To właśnie w ich kronikach znaleźć można pierwsze wzmianki o tej grupie Indian.

Jednak chęć wzbogacenia się to nie jedyny powód ekploracji Ameryki.‭ ‬Hiszpanie jako chrześcijanie czuli się zobowiązani nawrócić Indian na religię katolicką.‭ ‬W‭ ‬1607‭ ‬roku rejon Kanionu Miedzianego odwiedza misjonarz jezuicki‭ ‭‬Juan‭ Fonte.‭ ‬W dwadzieścia trzy lata później w San Miguel de las Bocas zostaje założona pierwsza misja jezuicka.‭ ‬Kolejne stulecie było świadkiem utworzenia ponad trzydziestu podobnych misji.‭ ‬Miały one ogromny wpływ nie tylko na wierzenia i religię Indian,‭ ‬ale na całość ich kultury.

Głównym celem misjonarzy ‬poza ewangelizacją‭ ‬było utworzenie szczęśliwego i sprawiedliwego społeczeństwa. Inspirację znaleźli w słynnym dziele Thomasa Moore’a zatytułowanym “‬Utopia‭”‬.‭ ‬Jezuici starali się rozpowszechnić edukację zarówno wśród dzieci jak i młodzieży.‭ ‬Wprowadzili hodowlę zwierząt domowych,‭ ‬uprawę drzewek owocowych i nauczyli Indian posługiwania sie pługiem oraz siekierą.‭ ‬Do nowych technik uprawy roli dołączona została irygacja,‭ ‬a sieć kanałów nawadniających przyczyniła się do zwielokrotnienia plonów.‭ ‬Misjonarze próbowali przekonać Tarahumara do porzucenia tradycyjnego,‭ ‬koczowniczego trybu życia i do osiedlania się w wioskach.‭ Postanowili nawet nauczyć się lokalnego języka po to, aby lepiej móc zrozumieć potrzeby swych podopiecznych.

W tym samym okresie odkryto w Kanionie Miedzianym bogate złoża mineralne.‭ ‬W konsekwencji tysiące Indian zostało zmuszonych do niewolniczej pracy w kopalniach.‭ ‬To wywołało niezadowalenie,‭ ‬ktore z czasem przekształciło się w otwarty bunt.‭ ‬Wiek XVII stał sie świadkiem wielu powstań indiańskich,‭ ‬lecz wszystkie one były krwawo tłumione przez Hiszpanów.‭ ‬Najsłynniejsza tego typu rewolta miała miejsce w roku‭ ‬1652,‭ ‬kiedy to Indianie Tarahumara pod dowództwem Teporaca wymordowali niezliczoną rzeszę konkwistadorów i misjonarzy.

W roku‭ ‬1767‭ ‬król Hiszpanii Karol III podjął decyzję rozwiązania Zakonu Jezuitów.‭ ‬Misjonarze zostali wygnani z Ameryki,‭ ‬a ich dobra przeszły w ręce króla.‭ ‬Jednak pomimo tej decyzji wpływ jezuitów na kulturę Indian Tarahumara widoczny jest do dnia dzisiejszego.

Przez wieki Tarahumara byli spychani w coraz to odleglejsze krańce kanionów,‭ ‬gdzie uprawa ziemi wymaga dodatkowego wysiłku.‭ ‬Jednak to właśnie dzięki tej izolacji,‭ ‬ich kultura przetrwała aż do XXI wieku

GOSPODARKA

Głównym zajęciem Indian Tarahumara jest rolnictwo. Uprawia się tu przede wszystkim kukurydzę, fasolę i dynie. Kukurydza jest nie tylko najważniejszym elementem diety, ale odgrywa ona także znaczącą rolę w wierzeniach i mitach.

W społeczności Tarahumara wzajemna pomoc przy pracach gospodarskich jest na porządku dziennym. Podczas zbiorów kukurydzy, które przypadają na listopad, wszyscy członkowie plemienia pracują wspólnie.

W wieku XVI i XVII misjonarze Jezuiccy wprowadzili uprawę drzewek owocowych – jabłoni, brzoskwiń i pomarańczy. Ponieważ gatunki te wymagają wysokich temperatur i dużej wilgotności, można je uprawiać tylko w dolnych partiach kanionów, gdzie klimat jest do tego bardzo odpowiedni. Jezuici nauczyli Indian także hodowli zwierząt domowych (bydła, owiec i kóz). Do dnia dzisiejszego liczba sztuk bydła jest wyznacznikiem statusy majątkowego i społecznego rodziny.

Dieta Indian Tarahumara wzbogacona jest poprzez regularnie zbierane leśne owoce, zioła i orzechy, a także przez łowione w rzekach ryby. Odbywa się to w dość orygialny sposób. Najpierw Indianie wrzucają do wody pałeczki dynamitu, aby ogłuszyć znajdujące się w pobliżu ryby. Następnie wchodzą do rzeki i bez żadnych problemów rękoma wyławiają swą zdobycz.

W przeszłości Tarahumara każdego roku na jesieni opuszczali swe gospodarstwa i udawali się w niższe partie kanionu, aby uniknąć srogiego klimatu zimy. Nie mając tam żadnego domostwa, często zamieszkiwali po prostu w jaskiniach. W dniu dzisiejszym tylko nieliczni kultywują ten koczowniczy tryb życia. I pomimo, iż nadal spotkać można Indian, zamieszkujących jaskinie, to jednak zdarza się to coraz rzadziej.

BIEGI

Niespotykana wytrzymałość i zdolność pokonywania ogromnych odległości rozsławiła Indian Tarahumara na cały świat. Bieganie to nie tylko konieczność, to przede wszytkim jeden z najważniejszych elementów ich kultury.

W Kanionie Miedzianym, gdzie osady porozrzucane są wśrod wzgórz daleko jedna od drugiej, sprawne przemieszczanie się z miejsca na miejsce możliwe jest jedynie o własnych nogach. Tak więc dla mieszkańców zdolność ta decyduje o przetrwaniu.

W przeszłości Indianie Tarahumara polowali na sarny poprzez nagonkę. Potrafili biegać za zwierzęciem tak długo, aż ono nie opadło z sił. Ten sposob polowania rozsławił ich w całym Meksyku i często byli oni wynajmowani przez właścicieli rancz do chwytania dzikich koni.

Indianie Tarahumara często konkurują ze sobą na długich dystansach. Zawody takie, zwane Rarjipero, trwające nawet do kilku dni to doskonała okazja do zaprezentowania swej ponadprzeciętnej wytrzymałości. W tym czasie zawodnicy bez żadnych przerw na odpoczynek czy sen, pokonują ogromne odległości. Biegnąc zaledwie w gumowych sandałach, mają za zadanie kopać przed sobą małą, drewnianą piłeczkę (komakali). Często towarzyszą im znajomi, którzy motywują do dalszego wysiłku, zaopatrują w wodę i pożywienie.

Tradycja zabrania zawodnikom jakichkolwiek kontaktów seksualnych na kilka dni przed zawodami. Muszą się oni również wystrzegać spożywania tesquino. W noc przed startem odbywa się specjalna ceremonia ”uzdrowienia stóp”, mająca na celu zapewnienie zwycięstwa. Indianie Tarahumara to ludzie bardzo przesądni, a gdy spotka ich porażka, winą obarczają przeciwników i odprawianą przez nich czarną magię.

Podobne zawody organizowane są także dla kobiet, z tą jedynie różnicą, że dla nich dystanse są znacznie krótsze.

JĘZYK

ęzyk Tarahumara należy do grupy uto-azteckiej i jest on podobny do języków Pima-Papago, Mayo, Huichol i Yaqui.

Na skutek wzmożonych kontaktów między Metysami a Indianami język hiszpański stał się dominujący w Kanionie Miedzianym. Tylko starsze pokolenie wciąż posługują sie własnym, lokalnym językiem. Natomist dzieci i młodzież, ukończywszy swą edukację, wola porozumiewać się po hiszpańsku.

Lokalne władze wraz z Narodowym Instytutem Indiańskim podjęły szereg akcji, aby uratować język Tarahumara przed zupełnym zapomnieniem. Obecnie program nauczania w szkołach prowadzony jest bilingualnie.

RELIGIA

System wiary Indian Tarahumara jest doskonałym przykładem synkretyzmu. Ukształtowały go dwa elementy: wiara chrześcijańska i pierwotne, lokalne wierzenia.

W tradycji Tarahumara dominuje przekonanie, iż każdy przedmiot, zwierzę, a nawet roślina posiada swoją duszę. Postacią odgrywającą główną rolę w społeczeństwie jest szaman, który swą siłą i potęgą potrafi utrzymać, a w razie potrzeby przywrócić równowagę w przyrodzie i społeczeństwie.

Teologia chrzescijańska, wprowadzona przez misjonarzy jezuickich, odegrała ogromną rolę w kształtowaniu kultury Indian Tarahumara, a jej wpływy obserwować można do dnia dzisiejszego.

ALKOHOL

Tesquino to jedyny napój alkoholowy znany Indianom Tarahumara. Przyrządza się go ze sfermentowanej kukurydzy, a procentowo zbliżony jest on do piwa. Produkcja tesquino nie wymaga ani wysiłku ani wielkich nakładów i w konsekwencji jest praktykowana w każdym gospodarstwie.

Tesquino odgrywa ogromną rolę w kulturze i tradycji Indian. To ulubiony napój bogów, który regularnie składa się im w ofierze.

W społeczeństwie Tarahumara wzajemna pomoc jest na porządku dziennym, a tesquino to jedyny sposób wyrażenia wdzięczności. Nie może go zabraknąć przy takich okazjach jak wspólne zbiory czy kolektywna budowa nowego budynku. Spotkania te, zwane tesquinadas, zacieśniają wzajemne relacje i umacniają poczucie wspólnoty.

Tesquino może być spożywane zarówno przez mężczyzn jak i przez kobiety. W społeczeństwie, w którym brak jakichkolwiek rytuałów inicjacyjnych, przyzwolenie na konsumpcję alkoholu jest jednoznaczne z postrzeganiem jednostki jako osoby dorosłej.

W ostatnich czasach tesquino bywa często nadużywane. W kulturze Tarahumara stan upojenia alkoholowego nie jest bowiem powodem do wstydu, lecz wręcz przeciwnie, to powód do dumy.

PROBLEMY

Największą bolączką Indian na przestrzeni ostatnich lat jest bez wątpienia susza i związane z nią ubóstwo. Ani modlitwy ani nawet odprawiane specjalne ceremonie wywołania deszczu nie przynoszą rezultatów. Jedyne, co pozostaje mieszkańcom to nadzieja, że w następnym roku natura będzie dla nich łaskawsza.

Innym problemem, jakiemu Tarahumara muszą stawić czoła, jest obecność producentów i handlarzy narkotyków. Rejon ten ma wymarzone warunki do uprawy marihuany czy maku na heroinę. Indianie są często zastraszani i siłą zmuszani do uprawy tych roślin. Każda odmowa spotyka się z surową karą. Rząd Meksyku od lat próbuje zaradzić tej sytuacji, ale jak na razie wysiłki te nie przynoszą widocznych efektów.

Jednak bez wątpienia najbardziej palącym problem regionu jest wylesianie. Polityka firm, zajmujących się wycinaniem drzew doprowadziła tamtejsze ziemie do erozji i wyjałowienia. I jeśli nie zmieni się ona w najbliższej przyszłości, to konsekwencje mogą być nieodwracalne.


----------
informacje pochodzą z nieistniejącej już strony :(
http://www.web.slais.ucl.ac.uk/~p017miw/indexpl.html
Autorka Strony: Magda Węglowska


http://www.ease.com/~randyj/cobre.htm

http://www.lehigh.edu/dmd1/public/www-data/art.html

http://www.mexonline.com/raramuri.htm

http://www.mexonline.com/tfr.htm

http://www.mexicoscoppercanyon.com/tarahumara.htm

http://lucy.ukc.ac.uk/EthnoAtlas/Hmar/C ... lture.7872

http://www.mnsu.edu/emuseum/cultural/me ... umara.html

http://faculty.ehshouston.org/spoteet/W ... ahumara/#3

http://www.questconnect.org/tara_resources_fr.htm

http://www.coppercanyonguide.com/bib/reality.html

_________________
Nie odziedziczyliśmy Ziemi po naszych przodkach, lecz wypożyczyliśmy ją od naszych dzieci.(..) Ziemię dał nam Wielki Duch. Była domem wszystkich Jego plemion. Chief Washakie, Shoshone


Na górę  || 
 Wyświetl profil WWW  
GG 
Bot Reklamowy Reklama
 
Na górę
oosakatama
 Tytuł: Re: Tarahumara
Źródło:
PostWiadomość wysłana.: 13 lutego 2017 5:39 
Offline
User

Rejestracja: 27 sierpnia 2015 6:11
Posty: 54
Płeć: Nie określono


Na górę  || 
 Wyświetl profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 2 ] 

Strefa czasowa UTC+1godz. [letni]


Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 2 gości


Nie możesz tworzyć nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Przejdź do:  
cron
Technologię dostarcza phpBB® Forum Software © phpBB Group
Chronicles phpBB2 theme by Jakob Persson. Stone textures by Patty Herford.
With special thanks to RuneVillage